བདེན་དོན་ཕྲན་བུས་ཀྱང་མི་ཚེའི་དཀའ་སྡུག་སེལ་ནུས། 懂一点真理，就足以解开人生的困局
དོན་དམ་པའི་འཚར་ལོངས་ནི།
ཤེས་བྱའི་ཡོན་ཏན་ཐོབ་པ་ཙམ་མིན་པར།
ཤེས་རབ་ལ་བརྟེན་ནས་བདེན་དོན་རྟོགས་ན།
ད་གཟོད་རིག་གཞུང་གི་རྩ་བ་བརྟན་པོར་སྲུང་ཞིང་།
སེམས་ཀྱི་གཏད་སོའང་རྙེད་པར་འགྱུར།
真正的成长
不只是获得知识
更要以智慧探索真理
才能守护文化的根
以及精神的归宿
མཐོང་རྒྱའི་ཕ་རོལ་ན་ཡངས་པའི་གནམ་ས་ཡོད།
认知之外，还有天地
བདེན་དོན་འཚོལ་བའི་གོ་རིམ་ཁྲོད་དུ་ང་ཚོས་ཤེས་དགོས་རྒྱུ་ནི། དེང་རབས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་འདིར། ལྷག་པར་དུ་གཞོན་སྐྱེས་རྣམས་ལ་སེམས་ཀྱི་སྒོ་མོ་འབྱེད་པ་དང་ནང་ཆོས་ཀྱི་སློབ་གསོ་ནི་ཤིན་ཏུ་མཁོ་གལ་ཆེ། གལ་ཏེ་ཁྱེད་ཀྱིས་ནང་ཆོས་ཀྱི་ཤེས་བྱ་དང་རིགས་གཞུང་ཕྲན་ཙམ་རྟོགས་ནའང་། རང་ཉིད་ལ་ཕན་ཐོགས་ཆེན་པོ་འབྱུང་ངེས། དེས་ལས་ཀ་དང་འཚོ་བའི་ཁྲོད་ཀྱི་རི་བོ་ལས་ལྕི་བའི་གནོན་ཤུགས་ལ་གདོང་གཏོད་ནུས་པར་མ་ཟད། རིམ་གྱིས་མི་ཚེའི་གཏད་སོའང་རྙེད་ཐུབ།
ཐ་ན་དེའི་དོན་ཕྲན་ཙམ་ལས་མ་རྟོགས་རུང་། ཕྱིན་ཆད་ཀྱི་འཚོ་བ་དང་མི་ཚེ་ལ་མངོན་གསལ་དོད་པའི་མཛུབ་སྟོན་བྱེད་པའི་ནུས་པ་ཐོན་ངེས། ད་ལྟ་མི་མང་པོ་ཞིག་ཆུང་དུས་ནས་ད་ལྟའི་བར་དུ་སྔར་ཡོད་ཀྱི་ཤེས་བྱའི་དྲ་རྒྱ་ལས་མ་ཐར་བས། དོན་དངོས་སུ་འཇིག་རྟེན་འདིར་འགྱུར་ལྡོག་ཅི་ཞིག་བྱུང་ཡོད་པ་དང་། འགྲོ་བ་མིས་བདེན་དོན་རྟོག་མྱུལ་གྱི་གོམ་ཁ་གང་དུ་སླེབས་ཡོད་པ་སོགས་ལ། ནན་ཏན་གྱིས་བརྟག་དཔྱད་དང་བསམ་བློ་གཏན་ནས་བཏང་མྱོང་མེད། འོན་ཀྱང་ཤར་ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཚན་རིག་པ་མང་པོ་ཞིག་གིས། དྲང་བདེན་གྱི་ལྟ་སྟངས་བཟུང་ནས་ནང་ཆོས་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱས་རྗེས། ནང་ཆོས་ཀྱི་ཁྲོད་དུ་འདི་འདྲའི་བདེན་དོན་མང་པོ་བཞུགས་པ་དང་། ལྷག་པར་དུ་བདེན་དོན་འདི་དག་ནི་ལོ་ངོ་ཉིས་སྟོང་ལྔ་བརྒྱ་ལྷག་གི་སྔོན་རོལ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་ཟིན་པ་ཤེས་ཚེ། ཧ་ཅང་ཡ་མཚན་པར་གྱུར་ཡོད།
在希求真理的过程中，我们应该认识到，现在这个社会，尤其是年轻人，非常需要心灵的开启、佛法的教育。如果你懂得了一些佛教的知识和理论，将会对自己有莫大的帮助——不仅有力量去面对工作和生活的“压力山大”，还能渐渐找到生命的归宿。即使大家只明白了一点点，也会对今后的生活和人生，有非常明显的指导作用。
现在很多人，从小到大被束缚在现有的知识体系内，从来没有认真观察和思考：这个世界到底发生了什么？人类探索真理的步伐，进行到了什么程度？而东西方的很多科学家，以公正的态度研究佛教后，惊讶地发现，佛教中竟然蕴含这么多的真理，而且这些真理，早在2500多年前就宣讲了。
མི་གྲངས་མང་བས་བདེན་དཔང་བྱེད་མི་ནུས།
人多，不代表正确
ལ་ལས། ནང་ཆོས་ནི་བདེན་དོན་ཡིན་པའི་ངེས་པ་མེད་དེ། དེང་སང་མི་འདི་འདྲའི་མང་པོ་ཞིག་གིས་ནང་ཆོས་ལས་གསུངས་པའི་སྐྱེ་བ་སྔ་ཕྱི་སོགས་ཁས་མི་ལེན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་སྙམ་མོད། དོན་དངོས་སུ། མི་མང་ཆེ་བས་ཁས་མ་བླངས་པ་ཙམ་གྱིས་བདེན་དོན་ལ་དགག་པར་བྱ་མི་ནུས་ཏེ། བདེན་དོན་ནི་ཐོག་མ་ཉིད་ནས་མི་ཉུང་ཤས་ཤིག་གི་ལག་ཏུ་ཡོད་པས་ཡིན།
ནང་ཆོས་ཀྱི་བདེན་དོན་ཁོ་ན་མ་ཡིན་པར། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཚན་རིག་ཀྱང་དེ་བཞིན་ཏེ། སྔོན་བོད་ཀྱི་མཁས་པ་ཆེན་པོ་ས་སྐྱ་པཎྜི་ཏ་མཆོག་གིས་ཀྱང་། རིན་ཆེན་རིན་ཐང་འབྲོག་པས་རྟོགས་མིན་ལྟར། །དེ་བཞིན་འཇིག་རྟེན་བདེན་དོན་ཕལ་གྱིས་མིན། །ཞེས་གསུངས་ཡོད་པ་ལྟར་ཡིན།
可能有人认为：“佛教不一定是真理吧，因为现在这么多人不承认佛教所说的前后世等。”其实，大多数人不承认，并不能以此否定真理，因为真理本来就掌握在少数人的手里。
不仅是佛教真理，世间的科学也是如此。以前藏地有一位了不起的智者叫萨迦班智达，他曾说过：“珍宝的价值，牧民根本不能了知，同样，世间的真理，一般人也无法通晓。”
དངོས་དོན་མ་རྟོགས་སྔོན་ལ་དགག་པ་མ་བྱེད།
没读懂，先别否定
ནང་ཆོས་ནི་དེ་འདྲའི་ལས་སླ་མོས་དགག་ཐུབ་པ་དང་དོར་ཐུབ་པ་ཞིག་གཏན་ནས་མིན། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་བཀའ་འགྱུར་ལ་མཚོན་ནའང་། དེང་སང་བཀའ་བསྟན་དཔེ་ཚོགས་ཁང་གིས་བསྒྲིགས་པའི་དཀར་ཆག་དང་བཅས་པོ་ཏི་ ༡༠༨ ཡོད་པ་དང་། རྗེས་འཇུག་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱི་བསྟན་འགྱུར་ལ་པོ་ཏི་ ༢༠༠ ལྷག་བཞུགས། དེ་མིན་བོད་གངས་ཅན་གྱི་ལྗོངས་སུ། ཀུན་མཁྱེན་མི་ཕམ་རྒྱ་མཚོ་དང་རྗེ་ཙོང་ཁ་བ་ཆེན་པོའི་གསུང་རྩོམ་ལྟ་བུར་ཁྱེད་རྣམ་པས་རེ་རེ་བཞིན་སློབ་གཉེར་དང་ཞིབ་འཇུག་གྱིས་དང་། འདི་དག་ནི་ལས་སླ་མོས་དགག་ཐུབ་པ་དང་དོར་ཐུབ་པ་ཞིག་གཏན་ནས་མིན་ལ། སྤྱིར་བཏང་གི་སློབ་ཆེན་པ་དང་། ཞིབ་འཇུག་པ། འབུམ་རམས་པ་དག་གི་རིགས་པ་ཙམ་དང་བསྡུར་ཐབས་ཀྱང་མེད།
ང་ཚོར་མཚོན་ནའང་མི་ལོ་སུམ་ཅུ་ལྷག་གི་རིང་ལ་མི་ཚེ་འདི་རྟོག་གེའི་ཁྲོད་དུ་བསྐྱལ་ཡོང་བ་ཡིན། སྔོན་ཆད་ང་རང་ཡང་ཁྱེད་ཅག་སློབ་མ་རྣམས་དང་འདྲ་བར། གཙོ་གྲུབ་སྨྲ་བ་དང་དངོས་ཚན་སྨྲ་བའི་དགེ་རྒན་རྣམས་ལ་ནམ་རྒྱུན་རྩོད་པ་བྱེད་རྒྱུར་དགའ་ཞིང་། སེམས་སུ་དོགས་པ་ཧ་ཅང་མང་པོ་ཡོད་མྱོང་། འོན་ཀྱང་ཕྱིས་སུ་ནང་ཆོས་ཀྱི་དབུ་མའི་སྐོར་དང་། སེམས་ཙམ་པ། ཚད་མ། མངོན་པ་སོགས་གང་ལ་བལྟས་ཀྱང་། དངོས་གནས་འཛམ་གླིང་སྟེང་དུ་ཕུལ་དུ་བྱུང་བའི་རིགས་པ་ཞེས་པ་ནི་འདི་ལས་མེད་དོ་སྙམ་ནས། ཇི་ཙམ་བལྟས་པ་དེ་ཙམ་གྱིས་སེམས་ལ་ངེས་ཤེས་གཏིང་ཟབ་སྐྱེས་བྱུང་། ངས་འདི་ནས་ཁྱེད་རྣམ་པར་རྫུན་གཏམ་བརྗོད་དགོས་པའི་དོན་ཅི་ཡང་མེད། ཁྱེད་ཚོའི་ཁྲོད་དུ་ལ་ལའི་མི་ཚེ་མནར་མ་སོན་པའམ་ཉམས་མྱོང་མེད་པས། གཞན་གྱི་རྩོམ་ཡིག་དང་དགག་སྒྲུབ་ཀྱི་ཚིག་རེ་མཐོང་ཚེ། དེ་མ་ཐག་བདེན་པར་བཟུང་ནས་གཞན་ཐམས་ཅད་རྙིང་ཞེན་དུ་བརྩིས་ཏེ་དགག་པ་གཏོང་སྲིད་མོད། དེ་ལྟར་བྱས་ན་མི་ལེགས།
佛法为什么不容易被推翻、被抛弃？就拿释迦牟尼佛所讲的《大藏经·甘珠尔》来说，如今整理编辑出版的，连同目录在内共有一百零八函；历代大德论师的著作也有两百多函。
再以雪域西藏为例，像全知麦彭仁波切、宗喀巴大师的著作，你们若去学一学、研究一下，就会明白：这些绝非随随便便就能被驳倒或丢弃的。这根本不是普通大学生、研究生、博士生的那点逻辑思维能比的。
拿我们自己来说，三十多年的人生，基本上都是在因明辩证的逻辑里摸爬滚打过来的。以前我也和你们一样，特别喜欢跟主观论、实证论的老师争论，脑子里也有许多疑问。
但后来，不管是看佛教的中观、唯识，还是看因明、俱舍，真的会觉得：世界上最圆融、最顶尖的逻辑智慧，就在这里了！越看，心里就越生起不可动摇的定解。
你们当中有些人，因为人生阅历还不够成熟，往往一看到别人写了篇批判性的文章、说了几句驳斥的话，就马上信以为真，觉得别的全都是陈规陋习、都该去批判，这样其实很不好。
རིག་གཞུང་གི་རྩ་བ་འདོར་མི་རུང་།
文化的根，不能丢
ཞིང་ཆེན་བོད་ཡིག་སློབ་གྲྭར་མཚོན་ནའང་། ང་རང་གིས་ཁ་ཙམ་མ་ཡིན་པར་སྙིང་ཐག་པ་ནས་རྗེས་སུ་ཡི་རངས་བྱེད་རྒྱུ་ཞིག་ནི། བོད་ཀྱི་སྲོལ་རྒྱུན་མང་པོ་ཞིག་སྟེ། བོད་ཆས་གྱོན་པ་དང་བོད་སྐད་བཤད་པ་སོགས། དགེ་སློབ་ཀྱི་ཁྲོད་ནས་ཉུང་ཤོས་ཤིག་གིས་མ་ལྕོགས་ཀྱང་། མང་ཆེ་བས་རྒྱུན་འཁྱོངས་ལེགས་པོ་བྱེད་བཞིན་འདུག ཨ་ལགས་གཟན་དཀར་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་གི་ཐུགས་བསྐྱེད་ཀྱི་དབང་གིས། འདི་འདྲའི་ཁོར་ཡུག་བཟང་པོ་ཞིག་ཡོད་པ་ལ། དེང་སང་རང་གཞན་ཀུན་གྱིས་སྲུང་སྐྱོབ་དང་བརྩོན་ལེན་བྱེད་འོས་པ་ཞིག་ཡིན།
འཇིག་རྟེན་གྱི་དཔེ་ལའང་མཛུབ་མོ་ལྔ་བཅིངས་ཁུ་ཚུར་ཞེས་པ་ལྟར། ཚང་མས་ནུས་པ་མཉམ་འདོན་བྱེད་དགོས། སློབ་མ་ཞིག་ཡིན་ན་སློབ་མའི་ངོས་ནས་གོས་གྱོན་ལུགས་དང་སྐད་ཆ་བཤད་སྟངས་སོགས་རང་གི་སྲོལ་རྒྱུན་དང་ཆ་ལུགས་ལ་རང་འགུལ་གྱིས་སྙིང་སྟོབས་བསྐྱེད་དགོས་ལ། དགེ་རྒན་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ངེས་པར་དུ་དབྱུག་པ་འཕྱར་མི་དགོས་པར་སློབ་གསོའི་སྒོ་ནས་གོང་འཕེལ་དུ་གཏོང་དགོས། རང་མི་རིགས་ཀྱི་རིག་གནས་དང་ལ་རྒྱ་སོགས་ལའང་ཁྲིམས་མཐུན་ལུགས་མཐུན་གྱི་སྒོ་ནས་བྱ་བ་སྒྲུབ་རྒྱུ་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེ་སྟེ། གལ་ཏེ་ཁྲིམས་མཐུན་ལུགས་མཐུན་མིན་ན། རང་གི་ཁོར་ཡུག་དེའང་བརླག་འགྲོ་བའི་ཉེན་ཁ་ཡོད།
俗话说“五指握紧才成拳头”，大家得心往一处使。作为学生，就该主动在穿衣打扮、说话谈吐这些传统和规矩上提起精气神来；老师们也不必非得拿着棍子去逼迫，而是要通过引导教育让他们成长。
而且最关键的是，传承自己的民族文化和骨气，一定要合理、合法地去做；如果不合法规、不合情理，我们原本拥有的这个好环境，可能反而会毁掉。
摘自 索达吉堪布 四川省藏文学校演讲